DKK

Teatr, naziści i zbrodnia.

Była środa, 28 października. Lekko zmierzchało, gdy wybiła godzina naszego spotkania.

Jak zawsze połączyła nas kawa, otoczenie książek i towarzystwo ludzi, którzy kochają czytać i rozmawiać o literaturze. Reportaż śledczy Elisabeth Åsbrink pt.: "Czuły punkt: teatr naziści i zbrodnia" nie od razu przyciągnął naszą uwagę. Kto z nas chciałby po raz kolejny czytać o nazistach… Książka okazała się jednak zaskakująca i nieprzewidywalna, a fakt, że oparto ją na rzetelnym, analitycznym materiale dokumentalnym (mnóstwo listów, wywiadów), dodał całej historii wyjątkowego smaczku.

Szwecja, późne lata dziewięćdziesiąte ubiegłego wieku. Trzech skazanych, pod okiem sławnego dramatopisarza Larsa Norena, wystawia sztukę pt.: „7:3” Ow tytuł nawiązuje do konkretnego paragrafu ze szwedzkiego kodeksu karnego, spektakl zaś jest o więźniach i – dla maksymalnego uwiarygodnienia – odegrany jest przez nich osobiście. Głównym tematem miało być trudne dzieciństwo, więzienna codzienność oraz głębokie przemyślenia na temat dobra i zła. Ani słowa o narodowym socjalizmie. Do czasu...

„Czuły punkt” to idealna lektura do rozmowy o odpowiedzialności za własne czyny i słowa. Autorka po mistrzowsku maluje tło tamtych wydarzeń: Szwecję uwięzioną w micie „moralnego mocarstwa”, zafiksowanego dramatopisarza oraz skrajnie „dziurawy”, by nie powiedzieć „naiwny” system penitencjarny. To wszystko sprowokowało nas do dyskusji o tym, czy sztuka i teatr powinny mieć jakiekolwiek granice swobody twórczej, w tym też wolności wypowiedzi. Rozmawialiśmy o mechanizmach manipulacji, którym karmił się psychopatyczny więzień. Rozmawialiśmy o zaniedbaniach, których dopuścił się szwedzki system opieki penitencjarnej, uparcie wierząc, że wspierają adaptację osadzonych do życia w środowisku zewnętrznym.

Dyskusja była żywa, momentami wręcz gorąca. Ta poruszająca historia doprowadziła nas do niejednorodnych wniosków. Każda z nas przefiltrowała ją bowiem przez pryzmat własnej wrażliwości.

Dziękujemy za ten wieczór i już teraz zapraszamy na kolejne spotkanie, które odbędzie się 25 listopada!